जितेंद्र कोठारी, वणी | भारताच्या 2026-27 च्या जनगणनेच्या पार्श्वभूमीवर यंदा प्रथमच मोठ्या प्रमाणात “स्व-गणना” (Self-Enumeration) ही प्रक्रिया डिजिटल स्वरूपात पार पडणार आहे. या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी सायबर फसवणुकीपासून विशेष सतर्क राहण्याची गरज प्रशासनाने व्यक्त केली आहे.
डिजिटल पद्धतीचा वाढता वापर लक्षात घेता सायबर गुन्हेगार बनावट वेबसाइट्स, लिंक किंवा मेसेजद्वारे नागरिकांची वैयक्तिक व आर्थिक माहिती चोरण्याचा प्रयत्न करू शकतात. त्यामुळे जनगणना प्रक्रियेदरम्यान कोणतीही माहिती भरताना नागरिकांनी केवळ अधिकृत पोर्टलचाच वापर करावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
🔍 अधिकृत संकेतस्थळाचा वापर करा
जनगणनेसाठी माहिती भरताना फक्त अधिकृत संकेतस्थळ se.census.gov.in (किंवा शासनाचे अधिकृत पोर्टल) वापरणे अत्यावश्यक आहे. कोणत्याही अनोळखी किंवा संशयास्पद लिंकवर क्लिक करणे टाळावे.
⚠️ गोपनीय माहिती शेअर करू नका
खरे प्रगणक किंवा अधिकृत पोर्टल कधीही नागरिकांकडून बँक खाते क्रमांक, डेबिट/क्रेडिट कार्ड तपशील, UPI PIN किंवा OTP विचारत नाहीत. अशी माहिती मागितल्यास तो फसवणुकीचा प्रकार असण्याची शक्यता आहे.
📄 ओळखपत्रांच्या प्रती देताना सावधगिरी
आधार कार्ड, पॅन कार्ड किंवा इतर ओळखपत्रांच्या फोटोकॉपी कुणालाही देऊ नयेत. अधिकृत प्रक्रियेत अशा कागदपत्रांची गरज भासत नाही.
💰 जनगणना पूर्णतः मोफत प्रक्रिया
जनगणनेत सहभागी होण्यासाठी कोणतीही फी किंवा पैसे देण्याची आवश्यकता नसते. जर कोणी पैसे मागत असेल तर तो बनावट व्यक्ती असू शकतो.
🔐 SE ID सुरक्षित ठेवा
स्व-गणना पूर्ण झाल्यानंतर नागरिकांना ११ अंकी ‘SE ID’ मिळतो. हा आयडी अत्यंत गोपनीय ठेवावा आणि फक्त अधिकृत कर्मचाऱ्यालाच दाखवावा.
📱 बनावट कॉल आणि मेसेजपासून सावध रहा
जनगणना अधिकारी कधीही फोनवर वैयक्तिक माहिती मागत नाहीत. अशा कॉल्स किंवा मेसेजवर विश्वास ठेवू नये.
📅 महत्त्वाच्या तारखा
स्व-गणना कालावधी: १ मे २०२६ ते १५ मे २०२६
घरोघरी पडताळणी: १६ मे ते १४ जून २०२६
📝 आवाहन
“स्व-गणना” ही पूर्णपणे ऐच्छिक व मोफत प्रक्रिया आहे. नागरिकांनी जागरूक राहून केवळ अधिकृत माध्यमांचा वापर करावा. कोणीही पैसे मागत असल्यास किंवा बँकेची माहिती विचारत असल्यास तत्काळ सावध व्हावे — कारण अशा प्रकारामागे सायबर गुन्हेगार असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
